11. Nieuwe modelruns: HARMONIE rekent steeds opnieuw
 
Een weersverwachting wordt niet één keer berekend en daarna dagenlang hetzelfde gebruikt. De atmosfeer verandert voortdurend en daarom
wordt HARMONIE steeds opnieuw uitgevoerd. Zo'n nieuwe berekening noemen we een modelrun.
 
Bij iedere nieuwe modelrun zijn er nieuwe waarnemingen beschikbaar. Deze informatie wordt gebruikt om opnieuw een zo actueel mogelijke beginsituatie van de atmosfeer samen te stellen. Vanuit deze nieuwe beginsituatie berekent HARMONIE opnieuw hoe de atmosfeer zich de
komende uren kan ontwikkelen.
 
Waarom is een nieuwe modelrun nodig?
De atmosfeer blijft voortdurend veranderen.
Sinds een vorige modelberekening zijn er bijvoorbeeld nieuwe metingen binnengekomen van:
 
- weerstations, radar, satellieten en andere meetinstrumenten
 
Daardoor kan de actuele toestand van de atmosfeer inmiddels iets anders zijn dan tijdens de vorige modelrun werd berekend.
De nieuwe waarnemingen geven het model daardoor nieuwe informatie om mee te rekenen.
 
Een nieuwe beginsituatie
Bij iedere nieuwe modelrun wordt opnieuw een beginsituatie samengesteld. Dat betekent niet dat HARMONIE helemaal opnieuw begint zonder
gebruik te maken van eerdere informatie. Het model gebruikt de beschikbare gegevens om de actuele toestand van de atmosfeer zo goed
mogelijk vast te leggen. Daarna begint opnieuw het proces dat we in hoofdstuk 7 hebben besproken:
 
  huidige toestand →   + 1 uur →   + 2 uur →   + 3 uur →   + 3 uur →   + 5 uur →   + 6 uur →   enzovoort
 
Voor ieder toekomstig tijdstip ontstaan nieuwe modelgegevens. Daaruit kunnen vervolgens weer verschillende kaarten worden gemaakt.
 
Waarom kunnen twee modelruns verschillen?
Wanneer je verschillende HARMONIE-kaarten van dezelfde periode bekijkt, kan het voorkomen dat een nieuwere modelrun iets anders laat zien
dan een eerdere berekening. Dat is niet vreemd.
 
Een nieuwe modelrun begint namelijk met een nieuwe beginsituatie waarin inmiddels meer actuele waarnemingen zijn verwerkt. Een verandering in
die beginsituatie kan ervoor zorgen dat het model de verdere ontwikkeling van de atmosfeer iets anders berekent.
Bijvoorbeeld bij een buiengebied kan een nieuwe modelrun berekenen dat de buien:
 
Een verandering van de beginsituatie kan er vervolgens voor zorgen dat het model de verdere ontwikkeling van de atmosfeer iets anders berekent.
Bijvoorbeeld de ontwikkeling van een buiengebied kan in een nieuwe run: iets eerder plaatsvinden, iets later plaatsvinden, op een iets andere plaats worden berekend of in sterkte verschillen.
 
- iets eerder ontstaan
- iets later ontstaan
- op een iets andere plaats terechtkomen
- of in sterkte verschillen
 
Vooral bij kleinschalige weersverschijnselen kunnen dergelijke verschillen duidelijk zichtbaar zijn.
 
Een nieuwe run betekent niet automatisch een betere voorspelling
Het is verleidelijk om te denken dat de nieuwste modelrun altijd de beste verwachting geeft. Dat hoeft niet zo te zijn. Een nieuwe modelrun
beschikt weliswaar over nieuwe informatie, maar de atmosfeer blijft een ingewikkeld systeem. Ook met een betere beginsituatie blijft er
onzekerheid over de verdere ontwikkeling. Daarom kijken meteorologen niet alleen naar één modelrun. Ze vergelijken verschillende modelberekeningen met actuele waarnemingen en andere beschikbare informatie.
 
Modelrun en verwachtingstijd zijn niet hetzelfde.
Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen het tijdstip waarop een modelrun wordt gemaakt en het tijdstip waarvoor de verwachting geldt. Stel dat HARMONIE om 06:00 uur een nieuwe berekening start. Dan kan die modelrun bijvoorbeeld verwachtingen opleveren voor:
 
  06:00 uur →   07:00 uur →   08:00 uur →   09:00 uur →   10:00 uur →   11:00 uur →   12:00 uur →   Enzovoort
 
De modelrun van 06:00 uur bevat dus informatie over een hele reeks toekomstige tijdstippen. Daarom zie je bij modelkaarten vaak twee tijden terug: de modelrun en de geldigheidstijd van de kaart. Daarom is het bij het bekijken van een HARMONIE-kaart belangrijk om op twee dingen te letten: Wanneer is de modelrun gemaakt en voor welk tijdstip geldt de kaart?
 
Waarom worden modelkaarten steeds aangepast?
Wanneer je regelmatig naar weerkaarten kijkt, kan het lijken alsof de verwachting voortdurend verandert. Dat komt onder andere doordat nieuwe modelruns beschikbaar komen. Een verwachting voor bijvoorbeeld morgen kan in de ene modelrun een bepaald neerslaggebied laten zien, terwijl
een latere run het gebied iets anders positioneert. Vooral bij kleinschalige en snel veranderende weersverschijnselen kunnen die verschillen duidelijk zijn. Dat betekent niet dat je eerdere kaart waardeloos was. Het betekent dat de nieuwe berekening gebruikmaakt van nieuwe informatie en
opnieuw naar de toekomstige ontwikkeling kijkt.
 
Een voortdurende cyclus
Iedere nieuwe modelrun levert opnieuw een grote hoeveelheid gegevens op. Die gegevens kunnen vervolgens worden verwerkt tot nieuwe
kaarten. Zo ontstaat bij iedere modelrun opnieuw een complete reeks kaarten voor de verschillende voorspellingstijdstippen. Het proces kunnen
we vereenvoudigd als volgt weergeven:
 
WAARNEMINGEN NIEUWE BEGINSITUATIE →  MODEL RUN →  BEREKENING ATMOSFEER →  MODELGEGEVENS → WEERKAARTEN
 
En zodra er opnieuw voldoende actuele informatie beschikbaar is, begint het proces weer opnieuw. Het hele proces kunnen we uiteindelijk als een voortdurende cyclus zien. De atmosfeer stopt immers niet met veranderen wanneer een modelrun klaar is. Daarom blijft het proces zich herhalen
Het hele proces kunnen we uiteindelijk als een voortdurende cyclus zien:
 
  Nieuwe waarnemingen   →Actuele beginsituatie   → Nieuwe modelrun   →Nieuwe weersverwachting   → Nieuwe modelrun.

De atmosfeer stopt immers niet met veranderen wanneer een modelrun klaar is. Daarom blijft het proces zich herhalen
 
Samengevat
HARMONIE wordt steeds opnieuw uitgevoerd omdat de atmosfeer voortdurend verandert en er steeds nieuwe waarnemingen beschikbaar komen. Iedere nieuwe modelrun gebruikt deze informatie om een zo actueel mogelijke beginsituatie te maken en van daaruit opnieuw vooruit te rekenen.
 
← Hoofdstuk 10 Index Harmonie Hoofdstuk 12 →