8. Van modelgegevens naar een weerkaart
 
Na alle berekeningen beschikt HARMONIE over een enorme hoeveelheid informatie over de toestand van de atmosfeer. Voor ieder roosterpunt
en voor verschillende hoogtes zijn waarden beschikbaar van onder andere temperatuur, wind, vochtigheid, luchtdruk en neerslag. Maar al die afzonderlijke gegevens zijn voor een gebruiker natuurlijk niet gemakkelijk te bekijken. Daarom worden de modelgegevens verwerkt
tot weerkaarten. Een weerkaart is dus eigenlijk een grafische weergave van een deel van de gegevens die het weermodel heeft berekend
 
 Weersverwachting gebaseerd op numerieke modelberekeningen
 Bron: Bron afbeelding: K. Cantner,
 American Geosciences Institute (AGI).
 
Van duizenden roosterpunten naar een kaart
Stel dat HARMONIE de temperatuur op een bepaald tijdstip berekent.
Voor ieder roosterpunt is dan een temperatuurwaarde beschikbaar:
 
18,2° 18,5° 18,8° 19,1° 19,3°
17,9° 18,1° 18,6° 18,9° 19,0°
17,5° 17,8° 18,2° 18,5° 18,7°
17,1° 17,4° 17,8° 18,1° 18,3°
 
Voor een computer zijn dit gewoon getallen. Voor ons is het veel
gemakkelijker om deze waarden om te zetten in een kleurverloop op een kaart. Gebieden met ongeveer dezelfde temperatuur kunnen bijvoorbeeld dezelfde kleur krijgen. Zo ontstaat een temperatuurkaart.
 
Verschillende gegevens leveren verschillende kaarten op
HARMONIE berekent niet één soort weerkaart. Uit de modelgegevens kunnen verschillende producten worden gemaakt, bijvoorbeeld:
 
 - temperatuur  - neerslag
 - windsnelheid  - windrichting
 - windstoten  - luchtdruk
 - bewolking  - vochtigheid
 - gegevens voor verschillende hoogtes in de atmosfeer.
 
Het KNMI stelt HARMONIE-modelgegevens ook beschikbaar als geografische rastergegevens. Voor de operationele HARMONIE-AROME-uitvoer worden verschillende meteorologische parameters geleverd, onder andere voor het aardoppervlak, de grenslaag en verschillende drukniveaus. 
 
Een kaart laat maar een klein deel van de berekening zien 
Wanneer je een weerkaart bekijkt, zie je daarom maar een klein gedeelte van alle informatie die HARMONIE heeft berekend. De kaart laat meestal één specifiek onderdeel van de modelberekening zien, afhankelijk van het doel van de kaart. Zo kan een kaart bijvoorbeeld de temperatuur aan het aardoppervlak, de verwachte neerslag, de windrichting of de windsnelheid weergeven. Achter zo’n kaart met bijvoorbeeld neerslag schuilt echter een veel grotere hoeveelheid berekende informatie. HARMONIE heeft op hetzelfde moment ook gegevens berekend over andere eigenschappen van de atmosfeer. Het model heeft bijvoorbeeld tegelijkertijd informatie over:
 
Temperatuur Wind  Vochtigheid  Luchtdruk  Wolken  Neerslag  verticale luchtbewegingen 
 
Van rekenpunt naar kaart
De modelberekening bestaat uit waarden op de verschillende roosterpunten. Om daar een kaart van te maken, worden deze waarden grafisch weergegeven. Punten met vergelijkbare waarden kunnen bijvoorbeeld met kleuren worden weergegeven. Daardoor ontstaat een beeld van de verdeling van een bepaalde weereigenschap over het modelgebied.
Bij temperatuur kunnen verschillende kleuren bijvoorbeeld aangeven waar het volgens het model warmer of kouder is.
Bij neerslag kan een kleurenschaal aangeven waar meer of minder neerslag wordt berekend.
De kaart maakt de grote hoeveelheid cijfers daardoor veel gemakkelijker te begrijpen.
 
Verschillende kaarten voor verschillende weersverschijnselen
Omdat HARMONIE zoveel verschillende gegevens berekent, kunnen er ook veel verschillende soorten weerkaarten worden gemaakt.
Bijvoorbeeld een:
 
Temperatuurkaart
Deze laat zien welke temperaturen het model voor verschillende gebieden berekent.
 
Neerslagkaart
Deze laat zien waar volgens het model neerslag wordt verwacht
 
Windkaart
Hierop kunnen windrichting en windsnelheid worden weergegeven.
 
Bewolkingskaart
Deze kan informatie geven over de verwachte hoeveelheid bewolking. Iedere kaart gebruikt dus een ander onderdeel van de modelberekening.
 
Het tijdstip van de kaart
Bij een modelkaart is niet alleen belangrijk wat er wordt weergegeven, maar ook voor welk tijdstip de kaart geldt. HARMONIE rekent namelijk meerdere uren vooruit en berekent voor verschillende tijdstippen hoe de atmosfeer zich kan ontwikkelen. Een kaart kan bijvoorbeeld de
verwachte situatie om 15:00 uur tonen, terwijl een volgende kaart de situatie om 16:00 uur weergeeft.
 
05:00  06:00  07:00  08:00  09:00  10:00  11:00  12:00 
Door deze kaarten achter elkaar te bekijken, ontstaat als het ware een animatie waarin de ontwikkeling van het weer zichtbaar wordt. Wanneer je modelkaarten met elkaar vergelijkt, is het daarom belangrijk om altijd te controleren welk modeltijdstip bij iedere kaart hoort.
Een modelkaart is geen radarbeeld of foto van het weer 
Dit is misschien wel één van de belangrijkste dingen om te onthouden. Een modelkaart laat niet rechtstreeks zien wat er op dat moment buiten gebeurt. De kaart laat zien wat het model heeft berekend. Dat verschil wordt vooral duidelijk bij neerslag. Een radarbeeld laat zien waar de radar neerslag detecteert. Een HARMONIE-neerslagkaart laat zien waar het model neerslag berekent. De twee kunnen sterk op elkaar lijken, maar ze
zijn niet hetzelfde. 
Waarom een modelkaart zo nuttig is
Een modelkaart maakt het mogelijk om in één oogopslag een groot gebied te bekijken. In plaats van duizenden of miljoenen afzonderlijke modelwaarden te bekijken, kunnen we een kaart gebruiken om patronen en ontwikkelingen te herkennen. Zo kunnen we bijvoorbeeld zien waar volgens het model een neerslaggebied ontstaat, hoe een windveld zich ontwikkelt of waar grote temperatuurverschillen worden berekend.
De kaart is daarmee eigenlijk een visuele vertaling van de modelberekening.
 
Analyse en verwachting 
Een analyse beschrijft zo goed mogelijk de toestand van de atmosfeer op of rond een bepaald moment, gebruikmakend van waarnemingen
en modelinformatie. Een verwachting kijkt juist vooruit. 
Het KNMI gebruikt HARMONIE onder andere voor analyses en heeft op zijn weerkaarten zowel analysekaarten als prognoses.
De KNMI-weerkaarten zijn gebaseerd op de uitkomsten van HARMONIE voor de analyse en ECMWF voor de prognoses op die specifieke pagina. Daarom is het belangrijk om bij een modelkaart altijd te kijken naar de geldigheidstijd. Een kaart voor 18:00 uur die gisteren is gemaakt,
is iets anders dan een analyse van de situatie om 18:00 uur die met de nieuwste waarnemingen is gemaakt. 
  Totale bewolking in procenten
  Bron: WeerLive / Meteoserver
 
  Windkaart met windkracht in Beaufort
  Bron: WeerLive / Meteoserver
 
  Temperatuur kaart in graden Celsius
  Bron: WeerLive / Meteoserver
Samengevat
HARMONIE berekent een enorme hoeveelheid gegevens over de atmosfeer. Deze gegevens kunnen worden verwerkt tot verschillende
weerkaarten, waarbij iedere kaart een bepaald onderdeel van de modelberekening laat zien. Een weerkaart is daarmee een visuele weergave
van de berekende toestand van de atmosfeer.
Maar hoe weten we eigenlijk of zo'n modelkaart overeenkomt met wat er werkelijk buiten gebeurt? In het volgende hoofdstuk vergelijken we de modelverwachting met de werkelijkheid.
 
← Hoofdstuk 7 Index Harmonie Hoofdstuk 9 →