Afzonderlijke, over het
algemeen dichte wolken
met scherpe omtrekken,
die zich in verticale
richting ontwikkelen in
de vorm van kopjes,
koepels of torens
waarvan het bovenste,
opbollende gedeelte
dikwijls op een
bloemkool lijkt. De door
de zon beschenen delen
van deze wolken zijn
meestal verblindend wit;
hun onderzijde is
betrekkelijk donker en
vrijwel horizontaal.
Soms ziet Cumulus er
gerafeld uit
Cumulus humulis (Cu hum) Cloudman
Ontstaanswijze
Cumulus ontwikkelt zich
in plaatselijk stijgende
luchtstromingen die
ontstaan, wanneer het
temperatuurverval in de
onderste luchtlagen
voldoende groot is. Een
dergelijk verval komt
meestal tot stand door
contact van de lucht met
een warmer aardoppervlak
(koude massa)Voordat
Cumulus zich op wijze
vormt zijn dikwijls
nevelige plekken te
zien, waaruit zich de
wolken ontwikkelen.
Cumulus kan ook ontstaan
uit Altocumulus,
Stratocumulus of
Stratus; het laatste
doet zich vaak in de
ochtend boven land voor.
Gerafelde Cumulus van
het slechtweer type (pannus)
ontstaat soms onder
Altostratus,
Nimbostratus,
Cumulonimbus of onder
een goed ont-wikkelde
Cumulus, waaruit
neerslag valt.
Samenstelling en
uiterlijk
De Cumulus bestaat in
hoofdzaak uit
waterdruppeltjes; in die
delen van de wolk,
waarin de temperatuur
aanzienlijk beneden 0 °C
is, kunnen ook
ijskristallen voorkomen.
Cumuluswolken kunnen op
grond van hun verticale
afmetingen in drie
klassen worden
ingedeeld.
Wolken met de kleinste
afmetingen zien er afgeplat uit (Cu humilis) of hebben sterk
gerafelde randen (Cu fractus) en omtrekken,
die voortdurend en
dikwijls zeer snel veranderen.
Cumuluswolken kunnen op
grond van hun verticale
afmetingen in drie
klassen worden
ingedeeld. De wolken met
de kleinste afmetingen
zien er afgeplat uit (Cu humilis) of hebben sterk gerafelde randen (Cu fractus) en
omtrekken, die voortdurend en dikwijls zeer snel veranderen.
Cumulus fractus
Cumulus congestus (Cu con) J.Baartse
De
wolken van de middelste
groep hebben kleine
uitstulpingen (Cu
mediocris), terwijl de
wolken met de grootste
verticale afmetingen
een sterk opbollende
bovenkant bezitten, die
vaak gelijkt op een
bloemkool (Cu congestus).
Al deze wolkenvormen
kunnen op een zelfde
tijdstip voorkomen. Bij
snel groeiende wolken is
soms een pileus waar te
nemen.
Cumuluswolken, in het
bijzonder die van de
middelste groep, zijn
soms gerangschikt in
rijen, vrijwel
evenwijdig aan de
windrichting (variëteit
radiatus -
wolkenstraten)Uit
Cumuluswolken met
aanzienlijke verticale
ontwikkeling kan soms
neerslag vallen; in de
tropen valt uit deze
wolken vaak overvloedige
regen in de vorm van
buien.
Voornaamste
verschillen
Tussen Cumulus en daarop
gelijkende wolken uit
andere wolkengeslachten.
Kleine Cumuluswolken
kunnen zo talrijk zijn
en zo dicht naast elkaar
voorkomen, dat zij
gelijken op een
Stratocumulus- of
Altocumuluslaag, vooral
wanneer zij dicht bij de
horizon worden
waargenomen. Deze wolken
moeten als Cumulus
worden beschouwd, zolang
hun koepelvormige toppen
zichtbaar blijven en hun
bases niet zijn
samengesmolten.
Als een zeer grote
Cumuluswolk, waaruit
neerslag valt, zich
boven de waarnemer
bevindt, kan deze wolk
voor Altostratus of
Nimbostratus worden
aangezien. Het karakter
van de neerslag kan dan
een hulpmiddel zijn om
de Cumulus van
laatstgenoemde wolken te
onderscheiden; als de
neerslag een buiïg
karakter heeft, is de
wolk een Cumulus.
Aangezien Cumulonimbus
gewoonlijk uit Cumulus
ontstaat, is het soms
moeilijk Cumulus met
aanzienlijke verticale
afmeting te
onderscheiden van
Cumulonimbus. De wolk
moet Cumulus worden
genoemd, zolang de
uitgroeiende bovenste
gedeelten overal scherp
omlijnd en niet
vezelachtig of gestreept
zijn.
Cumulus mediocris radiatus (Cu med ra)
Indien het niet mogelijk
is op grond van andere
criteria te beslissen of
de wolk een
Cumulus of Cumulonimbus
is, moet deze volgens
afspraak Cumulus worden
genoemd, wanneer hij
niet vergezeld gaat van
bliksem,
donder of
hagel. Gerafelde Cumulus
is te onderscheiden van
rafelige Stratus,
doordat hij een grotere
verticale afmeting bezit
en gewoonlijk witter en
minder doorschijnend is.
Verder heeft gerafelde
Cumulus soms ronde of
koepelvormige toppen,
die altijd
ontbreken bij rafelige
Stratus.
