Afzonderlijke, over het
algemeen dichte wolken
met scherpe omtrekken,
die zich in verticale
richting ontwikkelen in
de vorm van kopjes,
koepels of torens
waarvan het bovenste,
opbollende gedeelte
dikwijls op een
bloemkool lijkt. De door
de zon beschenen delen
van deze wolken zijn
meestal verblindend wit;
hun onderzijde is
betrekkelijk donker en
vrijwel horizontaal.
Soms ziet Cumulus er
gerafeld uit
Cumulonimbus cappilatus incus (Cb cap in)J.Baartse
Ontstaanswijze
Cumulonimbus ontstaat
gewoonlijk uit grote,
goedontwikkelde
Cumuluswolken.
De omstandigheden
waaronder
Cumulonimbuswolken
voorkomen zijn daarom
gelijk aan die, welke
gunstig zijn voor de
ontwikkeling van
Cumulus.
Cumulonimbus ontwikkelt
zich soms uit
Altocumulus of
Stratocumulus, waarvan
de bovenste gedeelten
torenvormige
uitstulpingen vertonen;
in het eerste geval ligt
de basis van de
Cumulonimbus opmerkelijk
hoog.
Cumulonimbus kan ook
ontstaan uit Altostratus
of Nimbostratus.
Samenstelling en
uiterlijk
Cumulonimbus bestaat uit
waterdruppeltjes en,
voornamelijk in het
bovenste gedeelte, uit
ijskristallen. Er komen
ook grote druppels in
voor en dikwijls
sneeuwvlokken,
korrelsneeuw,
korrelhagel of
hagelstenen. De
waterdruppeltjes en de
regendruppels kunnen ver
onderkoeld zijn.
De Horizontale en
verticale afmetingen van Cumulonimbus zijn zo groot, dat
de dat de karakteristieke vorm van de gehele wolk
slechts op grote afstand kan worden waargenomen. Wanneer
Cumulonimbus zich uit Cumulus ontwikkelt, vertoont de
wolk aanvankelijk vaak afgeronde koppen, ondanks het
feit dat de bovenkant zijn scherpe omtrekken begint te
verliezen (Cb Calvus). Bij snel groeiende wolken is soms
een pileus waar te nemen.
Later gaat het bovenste
gedeelte geheel over in
een vezelachtige of
streperige massa, die
dikwijls de vorm van een
aambeeld aanneemt (Cb
capillatus); bij zeer
lage temperaturen kan de
vezelachtige structuur
zich over de gehele
wolkenmassa uitbreiden.
Soms gaat het bovenste
gedeelte van een
Cumulonimbus over in
Altostratus of
Nimbostratus.
Cumulonimbuswolken
kunnen geïsoleerd
voorkomen of in een
aaneengesloten rij, die
op een zeer lange muur
lijkt. Wanneer de wolk
zich boven de waarnemer
bevindt, is als gevolg
van de uitgestrektheid
van de wolkenbasis of
door de aanwezigheid van
lage rafelige wolken (pannus)
de karakteristieke vorm
van het bovenste
gedeelte niet meer te
zien. Soms bevindt een
Cumulonimbuswolk zich
geheel binnen de
wolkenmassa van
Altostratus of
Nimbostratus.
De donkere, dreigende of
zelfs schrikaanjagende
indruk, die een
Cumulonimbus kan geven,
wordt gewoonlijk
versterkt door bliksem
en donder, door hevige
regen, sneeuw en hagel
en door windstoten en
minder vaak door naar
beneden hangende
uitstulpingen (mammatus),door
een horizontale
rolvormige wolk (arcus)
of door een windhoos
(tuba).
Cumulonimbus calvus (Cb cal) W.Sabolt
Indien het niet mogelijk
is op grond van andere
criteria te beslissen of
de wolk een
Cumulus of Cumulonimbus
is, moet deze volgens
afspraak Cumulus worden
genoemd, wanneer hij
niet vergezeld gaat van
bliksem,
donder of
hagel. Gerafelde Cumulus
is te onderscheiden van
rafelige Stratus,
doordat hij een grotere
verticale afmeting bezit
en gewoonlijk witter en
minder doorschijnend is.
Verder heeft gerafelde
Cumulus soms ronde of
koepelvormige toppen,
die altijd
ontbreken bij rafelige
Stratus.
