Zo lang de mensen het
land al bewerken en de zeeën bevaren om zich een
plaats te verwerven heeft de wind een
belangrijke rol in hun leven gespeeld. Wind was
belangrijk voor de boeren. Het eerste wat elke
boer deed was naar de lucht en in latere tijden
naar de windwijzer kijken. Want verandering van
de windrichting was en is een voorbode van
weersverandering. Welkome kennis in de strijd om
het voorbestaan. De windvaan op zeilschepen gaf
de Vikingen en andere zeevaarders het vertrouwen
om zich uit het zicht van de kust te begeven en
nieuwe werelden te ontdekken.
Toren der winden
Aan de oostelijke rand van de Agora staat de
opvallende Toren der Winden. Deze 12 meter hoge
toren dateert uit de eerste eeuw voor Christus
en werd gebouwd door de Syrische astronoom
Andrónikos Kyrrestes. De toren telt 8 hoeken,
die verwijzen naar de windrichtingen. Bovenaan
bevindt zich een fries waarop de mythologische
winden zijn gebeeldhouwd. De Toren der Winden
was zeer ingenieus voor zijn tijd. Op de toren
stonden zonnewijzers en in de toren bevond zich
een wateruurwerk.
Toren der winden
Torenhaan van Brescia
Torenhaan
De eerste torenhaan stamt uit 820 in
Brescia (Italië). Bisschop Rampert liet
een bronzen haan gieten voor de toren
van zijn kerk. Volgens de legende werd
door de paus ongeveer duizend jaar
geleden een decreet afgekondigd met de
opdracht om iedere kerktoren te voorzien
van een haan. Daarom schittert
sinds de tiende eeuw de wakende haan van
metaal op vele kerktorens. Vanaf de 13e
eeuw werd de vaste opstelling langzaam
aan vervangen door de beweegbare
windhanen. Onder het wijzer is vaak een
liggend kruis aangebracht, waaraan kan
worden afgelezen wat die richting is:
noord, oost, zuid en west.
Moderne windwijzer
De windzak
Een windzak is een eenvoudig instrument dat een
indicatie van windrichting en -snelheid geeft.
Het bestaat uit een koker van stof of flexibel
plastic, aan het uiteinde voorzien van een
verticaal geplaatste metalen ring die draaibaar
rond een ophangpunt is bevestigd.
Om de windzak goed
zichtbaar te maken heeft hij een opvallende
kleur: oranje of rood/wit gestreept. Voor betere
zichtbaarheid 's nachts en in de schemering
worden windzakken vaak verlicht.
Het voornaamste doel van de windzak is het
zichtbaar maken van de windcondities ter plaatse
aan lucht- of wegverkeer. Windzakken
vervullen een belangrijke functie op vliegvelden
en landingsplaatsen voor helikopters. Een
vliegtuig moet namelijk tegen de wind in
opstijgen en landen. Beginnende piloten
vergissen zich soms en moeten eraan denken dat
de windzak geen wegwijzer is: ze moeten juist in
de tegengestelde richting starten en landen. Op
grotere luchthavens krijgt de piloot zijn
instructies natuurlijk van de verkeerstoren.
Windzak
Ook langs hooggelegen
bruggen en viaducten vindt men vaak een windzak,
om het wegverkeer te informeren over de sterkere
wind die op die plaatsen kan optreden. Er is ook
een verkeersbord dat voor wind en windstoten
waarschuwt - het toont een windzak.
Schema van de 1-Wire windrichting en
windsnelheid meter
De elektronische
windrichting meter
Een elektronische windrichtingmeter kan op
verschillende manieren worden gemaakt. De
eenvoudigste manier is met 8 glasbuis
schakelaars of reed contacten en 8 lampjes die
de windrichting aangeven.
De reed contacten zijn als windsensoren geschikt
om verscheidene redenen. Zij hebben geen
spanning nodig omdat zij door middel van een
magneet worden bekrachtigd en zij hebben een
zeer hoge impedantie in de open staat en te
verwaarlozen impedantie (150 m) wanneer
gesloten. De reed contacten worden normaal
geschat op een levensduur 100 miljoen of meer
cyclus bij 50 V / 100 mA voordat zij defect
gaan.
Op dit type zijn diverse varianten mogelijk
zoals gebruik te maken van de Gray code schijf
waardoor er maar vier reedcontacten nodig zijn.
Ook is het mogelijk om reedcontacten te
vervangen door optische schakelaars,
Hall-sensoren en ultrasoon sensoren.
Ultrasoon
windrichting meter
De eerste sonische windrichting meters zijn in
de jaren '70 ontwikkeld, ze maken gebruik
ultrasone geluids golven om windsnelheid en
richting te meten. Hierbij wordt het
tijdsverloop tussen het verzenden en ontvangen
van een geluidspuls over een bepaalde afstand
wordt gemeten.
Er zijn vier ultrasone omvormers die als twee
paren recht tegenover elkaar worden geplaatst.
De sensors staan als één paar op een lijn van
het Zuiden naar het Noorden en het andere paar
op een lijn van het Westen naar Oosten. Het
gebrek aan bewegende delen maakt deze sensor
geschikt voor geautomatiseerde weerstations.
